Wijk + Energie + Renovatie: analyse van niche-initiatieven

In het vak ‘Duurzame steden’ werden in het academiejaar 2025-2026 verschillende niche-initiatieven verkend rond het jaarthema ‘Wijkenergierenovaties: collectieve en rechtvaardige Gentse initiatieven’. Studenten analyseerden het Lokaal Energie-actieplan voor Ekkergem; DuCoop; de Scandinaviëtorens (van VME naar Wooncoöperatie); Community Land Trust Gent (project Spijkstraat), Gent Knapt Op! En KnetterGent.

Naast een beschrijving van het algemeen opzet, werden telkens de duurzaamheidsambities, het netwerk en het lerend vermogen rond elk initiatief geschetst. Elke analyse bevatte ook reflecties over de niche-regime interacties en de gevolgde transitiepaden. Een uitdagend plaatsgebaseerd perspectief gaf tevens inzicht in hoe tal van ruimtelijke schalen en andere socio-technische systemen de plaats van het niche-initiatief (kunnen) doorkruisen. De docenten reikten hiervoor theoretische en analytische kaders aan vanuit transitiestudies, duurzaamheids-denken en stedelijkheid (i.c. publicaties over het politieke karakter van duurzaamheid en transformatie; Strategic Niche Management; en Place-based approaches). Tot slot stoffeerde ook een kritische vergelijking met een uitdagend referentieproject de evaluerende slotreflecties over de kracht, zwakten en opschaalbaarheid van het initiatief. In deze publicatie gaan de docenten eerst in op de situering, de theoretisch-analytische kaders en richtlijnen van deze opdracht, waarna de analyses van de verschillende niche-initiatieven door de studenten volgen.