De geestelijke gezondheidszorg bevindt zich al enkele decennia in een fundamentele transformatie, waarbij de nadruk verschuift van langdurige opname in psychiatrische instellingen naar meer ambulante, mobiele en gemeenschapsgerichte zorgvormen. Deze verschuiving roept fundamentele vragen op over continuïteit in zorgtrajecten voor mensen met ernstige en langdurige psychische kwetsbaarheid. Waar het systeem in toenemende mate bestaat uit een netwerk van losse schakels, blijkt vooral de overgang tussen die schakels problematisch. De beweging van opname in de psychiatrische zorg naar zelfstandig wonen in de stad – vaak voorgesteld als een gewenste en logische stap in hersteltrajecten – blijkt in de praktijk een bijzonder kwetsbare en risicovolle overgang te zijn.

De vraag die we in het masterproefatelier voorop stellen is hoe we deze moeilijke oversteek kunnen ombuigen op basis van een collectieve verantwoordelijkheid van alle actoren die in deze trajecten zijn betrokken, in plaats van mensen met ernstige en langdurige psychische kwetsbaarheid te benaderen als “draaideurcliënten”.

Voor een aanzienlijke groep mensen met ernstige psychische en sociale kwetsbaarheid is die overgang geen lineaire beweging, maar een herhaalde en vaak instabiele processie tussen opname, crisiszorg, tijdelijke opvang, dak- of thuisloosheid en opnieuw opname. Dit fenomeen, vaak omschreven als draaideurcliënten, wijst vooralop structurele discontinuïteiten in het zorg- en welzijnssysteem. Het toont hoe moeilijk het is om zorg, wonen en begeleiding op een duurzame manier met elkaar te verbinden.

In stedelijke context komt dit scherp tot uiting. De stad wordt een ruimte waar verschillende beleidsdomeinen – geestelijke gezondheidszorg, wonen, welzijn, werk en armoedebestrijding – elkaar kruisen zonder dat deze verknopingen altijd structureel worden ondersteund. Dit leidt tot situaties waarin lokale actoren een disproportionele verantwoordelijkheid opnemen in het garanderen van continuïteit. Het masterproefatelier verdiept deze inzichten en richt zich specifiek op de overgangsmomenten in zorgtrajecten van mensen met ernstige psychische kwetsbaarheid. Diverse perspectieven worden in de masterproeven diepgaand onderzocht: die van mensen met ernstige en langdurige psychische kwetsbaarheid, sociale diensten in de residentiële geestelijke gezondheidszorg, psychiaters, en informele en laagdrempelige praktijken in de stad.

Het atelier vertrekt vanuit de vaststelling dat deze overgang niet louter een individueel traject is, maar een structureel georganiseerd – of net onvoldoende georganiseerd – moment in het zorgsysteem. Studenten onderzoeken hoe draaideurtrajecten ontstaan, welke rol woonzekerheid, sociale netwerken en toegang tot eerstelijnszorg spelen, en hoe stedelijke praktijken al dan niet bijdragen aan continuïteit. Vanuit veldwerk, observaties en samenwerking met praktijkactoren wordt onderzocht hoe zorgcontinuïteit vandaag wordt gemaakt, en waar ze systematisch onder druk komt te staan. Het masterproefatelier wil zo bijdragen aan een beter begrip van de voorwaarden waaronder continuïteit in geestelijke gezondheidszorg kan worden gerealiseerd in een vermaatschappelijkt zorglandschap.